Cymraeg

Mae'r prosiect Y Goedwig Hir yn dod i ben ar ôl ei tair blynedd brysur llwyddiannus iawn

Gweler yr hyn a gyflawnwyd yma

Mae gwrychoedd yn rhywbeth yr ydym yn ei gymryd yn ganiataol wrth i ni edrych ar dirweddau Cymru. Yr hyn nad yw llawer ohonom yn sylweddoli yw oed ac arwyddocâd hanesyddol rhai o’n gwrychoedd.

Esboniodd Shane Hughes, sydd yn gweithio ar brosiect y Goedwig Hir yn Wrecsam;

Rwyf wedi cael fy synnu i ganfod bod llawer o’r coedwrych o amgylch Holt yn seiliedig ar batrymau caeau canoloesol a bod rheolaeth ofalus, yn cynnwys gosod y gwrychoedd, wedi ymestyn eu bywydau gannoedd o flynyddoedd. Mae gan yr ardal, sydd yn eiddo i Ymddiriedolaeth Tref Holt, wrychoedd cymharol ifanc, sydd ond yn dyddio’n ôl i amgáu’r tir ym 1851!

Mae Shane wedi bod yn gweithio gyda’r hanesydd lleol, Brian Payne, sydd yn ymddiriedolwr i Ymddiriedolaeth Tref Holt, i ganfod mwy am y gwrychoedd o amgylch Holt.

Esboniodd Brian;

Rhoddwyd Common Wood trwy siarter i’r pentrefwyr bori eu gwartheg a chasglu coed tân ar ddechrau’r 14eg ganrif. Yn dilyn y Ddeddf Amgáu, crëwyd 65 o leiniau unigol o ryw ddwy erw a hanner yr un er mwyn i fwrdeiswyr y pentref bori eu gwartheg. Roedd y rhain i gyd wedi eu hamgáu gan wrychoedd y ddraenen wen ym 1851.

Ers hynny, mae rhai o’r gwrychoedd hyn wedi cael eu codi, neu mae bylchau wedi ymddangos wrth i adrannau o’r gwrych farw. Mae’n bwysig ailsefydlu’r gwrychoedd hyn er mwyn cadw’r lleiniau unigryw ar gyfer y dyfodol, ac i wella eu hymddangosiad, gan osgoi ardaloedd anniben o ffensys dros dro. Rydym yn cydnabod hefyd bwysigrwydd y coedwrych i gynnal bywyd gwyllt.

 

Gan gydnabod cyfraniad gwerthfawr gwrychoedd i dreftadaeth Cymru, ond hefyd i ddyfodol bioamrywiaeth, mae Cadwch Gymru’n Daclus wedi ymuno â Choed Cadw ac wedi lansio prosiect coedwrych y Goedwig Hir, gyda chefnogaeth gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri a Sefydliad Esmee Fairbairn. Mae’r prosiect yn mynd i’r afael â dirywiad coedwrych ar draws Cymru trwy annog plannu gwrychoedd, helpu pobl i gynnal gwrychoedd mewn ffordd sy’n fwy cyfeillgar i fywyd gwyllt a gwneud arolygon o wrychoedd lleol.

Hedges- living history in the landscape